Prawdopodobnie często poszukujesz odpowiedzi na pytanie, dlaczego jako ludzie zachowujemy się w określony sposób? Co powoduje, że jesteśmy jacy jesteśmy? Lubimy konkretne rzeczy? Mamy określone upodobania ? Wiem, wiem. Też się nad tym zastanawiałam a moje długoletnie rozkminy finalnie zaprowadziły mnie na studia psychologiczne. Dlatego pomyślałam, że spróbuję przybliżyć Ci odpowiedzi na najbardziej nurtujące pytanie, publikując na stronie co jakiś czas najciekawsze informacje z dziedziny nauk humanistycznych. Postanowiłam rozpocząć od wprowadzenia Cię w świat emocji. Małych chochlików, które pojawiają się w naszym życiu znienacka wprowadzając magię lub całkowity chaos. Drobnych, kilkusekundowych stanów, zmieniających nasze zachowanie w stopniu, z którego często nasze głowy nie potrafią ogarnąć.

Planuję rozwiać Twoje wątpliwości, rozkładając wszystkie najważniejsze emocje na czynniki pierwsze. Dzisiejszy miał zostać poświęcony emocji lęku i strachu. Choć prawdopodobnie używasz tych sformułowań zamiennie, spieszę z wyjaśnieniem, że te dwa stany emocjonalne, choć na pierwszy rzut oka wydają się być synonimami, tak naprawdę różnią się od siebie. Ale ale.. Zanim na dobre postanowiłam wejść do świata strachu, postanowiłam rozpocząć od wyjaśnienia, czym są emocje oraz co powoduje, że pojawiają się nagle, wywierając tak duży wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne. Tym samym post okazał się tak długi, że o strachu i lęku napiszę następnym razem

Zaczynamy!

Jeden z ojców psychologii, J.Strelau, opisał emocje jako subiektywne stany psychiczne, uruchamiające priorytet dla związanego z daną emocją, programu działania.

Wiem, wiem.. Czarna magia.

Mówiąc prościej - emocje to stany psychiczne, które wywołują zmiany na trzech płaszczyznach:

• fizjologicznej – wydzielają określone substancje chemiczne w organizmie człowieka np. adrenalinę, serotoninę, kortyzol
• somatycznej – dotyczącej zmiany postawy ciała oraz mimikę np. określony grymas na twarzy, schowane barki, przykurczona sylwetka
• poznawczej – generowanie określonych myśli prowadzi do konkretnych zachowań np. na widok podejrzanego osobnika odczuwamy napięcie, prowadzące do wzmożonej czujności lub finalnie ucieczki

Wiem, że chwilami życie bywa trudne, okoliczności stają się cięższe niż oczekujemy, a mózg jedyne czego pragnie, to przestać czuć. Czy da się nic nie czuć? Nie. Wzorce emocji są po części wrodzone. Przychodząc na świat z góry zostajemy wyposażeni w pewien wachlarz stanów emocjonalnych, a następnie, w trakcie życiowych doświadczeń, ów wachlarz zostaje poddany licznym przemianom oraz rozwojowi.

Rozwój emocji przebiega na dwa sposoby:

1. Wytwarzamy określone programy emocjonalne pod wpływem interakcji ze środowiskiem zewnętrznym. Mówiąc prościej: dostosowujemy stany emocjonalne do panujących zasad, norm oraz wzorców kulturowych. Przeżywamy emocje w taki sam sposób, jak inni ludzie. Jeżeli w domu panuje przekonanie, że płacz jest oznaką słabości – nie płaczemy. Jeżeli smutek staje się niewygodny dla reszty otoczenia, podejmujemy natychmiastowe kroki, aby poprawić nastrój.
2. W toku dojrzewania zaczynamy rozpoznawać więcej rzeczy i zastanawiać się kim jesteśmy lub kim chcemy być. Podejmujemy próby kształtowania własnej tożsamości, formujemy życie na własnych zasadach, poszukujemy odpowiedzi na pytanie „Kim tak naprawdę jestem i czego tak właściwie chcę od życia?”. W ten sposób przekształcamy programy emocji odpowiadające zasadom panującym w społeczności, tak aby stały się zgodne z naszą indywidualnością. Tak oto, po trzydziestu latach życia zrozumiałam, że płacz nie jest oznaką słabości tylko człowieczeństwa, odkryłam, że złość nie szkodzi piękności, tylko organizmowi (jeżeli nie zostanie w odpowiedni sposób wyrażona), a także to, że nie muszę się uśmiechać, jeżeli nie mam na to ochoty.

Jak widzisz emocje pełnią naprawdę wiele użytecznych funkcji. Gwarantuję Ci, że jeżeli dowiesz się w jaki sposób je rozpoznawać i nazywać oraz nauczysz się jak odpowiednio nimi zarządzać, wtedy możesz wyraźnie wpłynąć na polepszenie jakości swojego życia.

Jak rozpoznać, czy to co czuję jest emocją?

Po pierwsze emocje charakteryzują się silnym pobudzeniem fizjologicznym oraz krótkim czasem działania. Po drugie, doświadczenie konkretnej emocji jest możliwe tylko wtedy, gdy świadomie ocenimy własny stan w postaci sądu – „jestem smutna”, „jestem zła”.

Co jeszcze? Posiadają silne zabarwienie oraz wyraźne pobudzają (w sposób pozytywny lub negatywny).

Pamiętaj! Pojawienie się konkretnej emocji musi zostać poprzedzone konkretnym wydarzeniem.

Podział emocji:

Emocje dzielimy na pozytywne oraz negatywne.

Zadaniem tych pierwszych jest wzbudzanie tendencji do podtrzymywania danej aktywności lub określonego kontaktu (z sytuacją, przedmiotem, jednostką), który te emocje wywołał. Przykład? Załóżmy, że spotykasz się ze znajomymi i postanawiacie zagrać w planszówki. Rozpoczynacie od czegoś łatwego. Gra świetnie się układa, wszyscy mają doskonałe nastroje, odczuwacie radość. Co robicie? Rozgrywacie jeszcze jedną partię. Postanawiacie podtrzymać pozytywne nastroje.

Tendencja do potrzymania pozytywnego nastroju spadnie, gdy ktoś zaproponuje partyjkę czegoś, co wymagałoby dużo wysiłku, a prawdopodobieństwo niepowodzenia by znacznie wzrosło. Istnieje prawdopodobieństwo, że w takiej sytuacji wycofasz się z działania.

Emocje negatywne działają odwrotnie, czyli prowokują do przerwania aktywności, która te emocje wyzwoliła. Powodują również przerwanie kontaktu ze źródłem emocji. Czasami mogą zwiększać motywację do kontynuowania wysiłków, ponieważ wizja niepowodzenia zagraża samoocenie.

Warto nadmienić, że emocje o znaku ujemnym mogą trwać dalej, nawet wtedy, gdy ich przyczyna straci swoją moc oddziaływania. Przykład? Wszystkie emocje pojawiające się w wyniku doświadczenia traumatycznego zdarzenia -choć realne zagrożenie zniknęło, osoba wciąż może odczuwać smutek lub strach.

Są również sytuacje, w których zbliżające się zagrożenie może być źródłem pozytywnych emocji, pod warunkiem, że jednostka oceni, że posiada zasoby, umożliwiające poradzenie sobie z taką sytuacją. Doskonałym przykładem jest strach przed wystąpieniem publicznym, czyli początkowa obawa przed ośmieszeniem lub krytyką ze strony publiczności. Takie emocje szybko mogą zostać zastąpione uczuciem satysfakcji, pod warunkiem, że wystąpienie przebiega zgodnie z założeniem.

Źródła i funkcje emocji:

Źródłami emocji są wszystkie czynniki wpływające na równowagę zachowania. To, co zakłóca prawidłowe funkcjonowanie, staje się przyczyną wystąpienia negatywnych emocji, zaś to, co przywraca równowagę – pozytywnych.

Wśród czynników można wyróżnić:

• bodźce odbierane przez nasze zmysły – ciepło, zimno, przyjemny podmuch wiatru lub nieprzyjemny mróz, wszelkiego rodzaju dźwięki oraz dotyk
• słowa – podobnie jak czyny- potrafią mieć wielką moc i w większości przypadków, to właśnie one powodują pojawienie się określonych emocji (zarówno pozytywnych jak i negatywnych)
• przedmioty – zabawki, fotografie, pamiątki, ale również obiekty - krajobrazy, określone miejsca, architektura
• dążenie do zaspokojenia potrzeb – np. pojawienie się dumy w obliczu powodzenia powierzonego zadania lub złość, w momencie gdy zadanie nie może zostać zrealizowane
• kontakt z samym sobą – tutaj kluczową rolę odgrywają przekonania, czyli wszystkie myśli jakie posiadamy na swój temat

Do czego zatem służą nam emocje?

Po pierwsze emocje wykazują funkcje adaptacyjną, czyli przygotowują nasze ciało do działania. Warto nadmienić, że nie ma złych i dobrych emocji, ponieważ każda emocja niesie za sobą konkretny komunikat. Adaptacyjna funkcja sprawia, że w razie nagłej potrzeby, możemy zacząć działać efektywnie, czyli jesteśmy w stanie zmobilizować się aby ukończyć zadanie (np. projekt w pracy) lub uciekać w razie potrzeby czyli wtedy, gdy ktoś, kto wydaje się nam podejrzany, zaczyna podążać w naszym kierunku.

Rolą drugiej funkcji - społecznej jest ułatwienie nawiązania interakcji z otoczeniem. Emocje pomagają przewidywać zachowanie osób znajdujących się w najbliższym otoczeniu.

Ostatnia funkcja - motywacyjna opiera się na zasadzie działania sprzężenia zwrotnego. Mówiąc prościej – pojawienie się określonych emocji może podnosić lub obniżać chęć do wykonania danego zadania. Z drugiej strony czasami potrzeba wzbudzić w sobie określone emocje, aby rozpocząć konkretne działanie. Przykład: Wyobraź sobie, że postanawiasz zacząć ćwiczyć. Na początku potrzebujesz wzbudzić w sobie określone emocje, które pozwolą Ci zacząć. Może to być radość, związana z oczekiwanymi rezultatami, bądź złość pojawiająca się wtedy, gdy po raz kolejny nie możesz zmieścić się w ulubione spodnie. Tutaj widzimy wyraźny wpływ emocji na motywację. Z kolei z czasem, gdy ćwiczenia zaczynają Ci służyć, zauważasz realne efekty w postaci utraconych kilogramów i lepszego samopoczucia, dążysz do zrealizowania ponownego treningu, aby znów wyzwolić w sobie podobne, pozytywne uczucia.

Dzięki temu wpisowi wiesz już wystarczająco dużo na temat emocji. W kolejnym poście rozpocznę wyjaśnianie podstawowych emocji, co lepiej pozwoli Ci zrozumieć, dlaczego w określonych sytuacjach często reagujesz w bardzo podobny sposób.

Artykuły z tej kategorii

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.